Jump to the Content

Fact Sheet Nederland

De balans van het Natuurlijk Kapitaal

Deze factsheet geeft een toelichting op de Dag van het Natuurlijk Kapitaal van Nederland. De analyse is gebaseerd op de National Footprint and Biocapacity Accounts van het Global Footprint Network (USA) en de York University (Canada). 

De systematiek werkt als volgt:  

De biocapaciteit is de hoeveelheid voedsel en grondstoffen die de Aarde binnen één jaar kan produceren en de uitstoot die bossen en oceanen kunnen absorberen.  

Het is eigenlijk de capaciteit die ecosystemen hebben om continu Natuurlijk Kapitaal te regenereren. Deze regeneratie wordt aangedreven door de energie van de zon en maakt het leven op onze planeet mogelijk. De biocapaciteit is een van de meest belangrijke elementen voor de mensheid, aangezien deze aan de basis ligt van alle voedsel- en materiaalketens op Aarde.  

Menselijke activiteiten concurreren om dit Natuurlijk Kapitaal, zoals bijvoorbeeld voedsel, hout, vezels voor kleding, papier en ruimte voor wegen en huizen. Maar ook de vastlegging van CO2 uit de verbranding van fossiele brandstoffen vraagt om biocapaciteit. De totale vraag naar Natuurlijk Kapitaal wordt de Ecologische Voetafdruk genoemd.  

De wereld of een land is te vergelijken met een boerderij: het is mogelijk te beoordelen hoeveel er wordt geproduceerd en dat te vergelijken met hoeveel mensen van de opbrengsten van de boerderij kunnen leven.

Dag van het Natuurlijk Kapitaal  

Door de biocapaciteit van een land te vergelijken met de ecologische voetafdruk van zijn inwoners, kunnen we berekenen hoe snel het beschikbare Natuurlijk Kapitaal wordt verbruikt.   

Nederland heeft in totaal 13.3 miljoen hectare biocapaciteit, of te wel 0,78 hectare biocapaciteit per inwoner. De ecologische voetafdruk is echter 5,7 hectare per persoon. Dit betekent dat de ecologische voetafdruk ruim 7x groter is dan de beschikbare biocapaciteit per inwoner. Het Nederlandse Natuurlijk Kapitaal is dus na 1/7 van het jaar, na 50 dagen uitgeput 


De Dag van het Natuurlijk Kapitaal viel dit jaar daarom op 19 februari. Als de ecologische voetafdruk van de inwoners groter is dan de biocapaciteit van het land, vraagt het land meer van de natuur dan de eigen ecosystemen kunnen leveren.
 

Nederland is een relatief klein en dichtbevolkt land. Hierdoor is de biocapaciteit per inwoner kleiner dan het wereldwijde gemiddelde. Maar toch: als iedereen in de wereld zou leven zoals Nederlanders, dan zouden we 3,6 Aarde’s nodig hebben om in onze behoeftes te voorzien (en we hebben er maar één). 

Dutch Overshoot Day

Dutch Overshoot Day is de dag waarop de jaarlijkse biocapaciteit van onze planeet zou zijn verbruikt als iedereen op aarde zou leven zoals de Nederlanders. Voor 2022 valt deze dag op 12 april.

Dee overschrijdingsdagen voor 2022 zijn bepaald op basis van de  National Footprint and Biocapacity Accounts die op 31 december 2021 beschikbaar was.

De berekening voor Nederland gaat alsvolgt in zijn werk :

  • De Ecologische Voetafdruk voor Nederland was 5,7 hectare per persoon (in 2018)
  • De beschikbare biocapaciteit was 1,6 hectare per persoon (in 2018)

Als iedereen zou leven zoals de bewoners van Nederland, zouden we daarom 3.6 (5,7 / 1,6) aardes nodigh hebben.

De Dutch Overshoot Day valt dit jaar dus op (1 / 3,6) * 365 = de 102de dag van het jaar: 12 april.

Biocapaciteit van Nederland  

Tussen 1961 en 2018 is de totale biocapaciteit van Nederland (-vrijwel constant gebleven. Maar in dezelfde periode is de bevolking met ongeveer 50% toegenomen, waardoor de biocapaciteit per persoon  met 38% is gedaald (figuur 1).

Met 0,8 hectare/per hoofd van de bevolking bedraagt de binnenlandse biocapaciteit ongeveer de helft van het wereldwijde gemiddelde. Dit wordt door een belangrijk deel veroorzaakt door de hoge bevolkingsdichtheid van Nederland. De biocapaciteit van Nederland bestaat voornamelijk uit akkerbouwgrond en weidegrond. Nederland heeft geen significante hoeveelheden biocapaciteit in de vorm van bossen en visserijgebieden (figuur 2).

Figuur 1: Biocapaciteit en ecologische voetafdruk (1961-2018) per persoon van Nederland, de EU en de wereld (1961-2018), editie 2022 van de Nationale Voetafdruk en de Biocapaciteitsrekening

Ecologische voetafdruk van Nederland  

Na bijna 3 decennia van gestage groei is de ecologische voetafdruk per inwoner sinds de financiële crisis in 2008 gaan dalen. Deze afname is het gevolg van het terugdringen van de Nederlandse CO2 uitstoot (waarbij de lucht- en zeevaart trouwens niet zijn meegerekend). Ondanks deze daling blijft de voetafdruk van Nederland groter dan die van veel Europese landen en ook groter dan die van alle andere regio’s in de wereld, met uitzondering van Noord-Amerika en de landen rond de Arabische Golf.  

  • Slechts 14% van de totale consumptievoetafdruk van Nederland kon in 2018 worden gedekt door binnenlandse biocapaciteit. De rest is belichaamd in de netto-invoer van voedsel en goederen (d.w.z. consumptie die wordt gedekt door de biocapaciteit van andere landen), het gebruik van ecologische diensten van de global commons (d.w.z. consumptie die wordt gedekt door een biocapaciteit die niet wordt meegeteld als deel van een land, zoals internationale visserij of CO2-emissies van de verbranding van fossiele brandstoffen die in de mondiale atmosfeer achterblijven), en door uitputting van binnenlandse ecosystemen.
  • De CO2-voetafdruk van Nederland bedroeg in 2018, 182 miljard ton CO2-equivalenten (dit is exclusief de emissies van de lucht- en scheepvaart) en bedroeg 64% van de totale ecologische voetafdruk. Om deze CO2 uitstoot te absorberen is ruim 4,5x de beschikbare Nederlandse biocapaciteit benodigd. 
  • Voedsel is met 33% de op een na grootste voetafdruk. 
  • De voetafdruk van de Nederlandse voedselconsumptie wordt gedomineerd door vlees, dat goed is voor 20% van de voedselvoetafdruk. Daarna volgen groenten, fruit en granen (elk 11%). De rest van de voetafdruk bestaat uit alle overige categorieën, waaronder zuivel, oliën, suikers & zoetwaren, en dranken.  
  • Slechts 22% van de voetafdruk van de Nederlandse voedselconsumptie is het resultaat van binnenlandse productie, terwijl 78% wordt gedekt door import. Hiervan wordt 13% geïmporteerd uit Duitsland, 7% uit België en 5% uit zowel Frankrijk als Brazilië. Van de invoer heeft vlees de grootste ecologische voetafdruk.  
Figuur 2: Biocapaciteit en ecologische voetafdruk van Nederland, gebaseerd op de editie 2022 van de National Footprint and Biocapacity Accounts (referentiejaar 2018).
*Visvoetafdrukgegevens voor het jaar 2018 zijn geschat op basis van historische gegevens

Deze beoordeling is uitgevoerd door de National Footprint and Biocapacity Accounts, op basis van ongeveer 15.000 datapunten van de Verenigde Naties, per land en jaar.  

De data worden voortdurend bijgehouden door de York University in Toronto, met de steun van de Footprint Data Foundation (www.fodafo.org) en het Global Footprint Network.  

Om de infographic te bekijken/downloaden, kies bestandstype:
jpg | PDF

Bronnen